کافا، دوشای سوم
در آیورودا برای توضیح پنج عنصر اصلی در جسم و جان انسان از دستهبندیهای مشخصی با نام «دوشا» استفاده میشود: واتا، پیتا و کافا.
دوشای سوم کافاست، عناصر آب و خاک درونش غالبند. سرد، مرطوب، سنگین، چرب، متراکم و چسبنده است. این دوشا مسئول رشد و نمو و حفظ رطوبت بدن است؛ عنصر آب موجود در آن اعضای مختلف بدن را مرطوب نگه میدارد و مایع بین سلولی را تأمین میکند. عنصر خاک موجود در آن به بدن ساختار و قوام میدهد، استخوانها و مفاصل را میسازد و ساختاری مستحکم ایجاد میکند.
در برخی افراد دوشای کافا بصورت ژنتیکی غلبه دارد و دوشای غالب در پراکروتی یا طبع ژنتیکیشان محسوب میشود. در برخی دیگر، کافا بخاطر سبک زندگی اشتباه و عادات غذایی نادرست از تعادل خارج میشود. زیاد بودن دوشای کافا در یک فرد به این معنی است که عناصر آب و خاک و درنتیجه کیفیت سردی و رطوبت در جسم و جان وی غلبه دارند.
ویژگیهای ظاهری افراد کافایی
- افراد کافایی چهارشانهاند و استخوانبندی درشت و بزرگی دارند. توپر و گوشتی هستند؛ غالباً وزنشان بالاست و همواره در تلاشاند برای کاهش وزن.
- پوست بدنشان سرد، چرب، مرطوب و ضخیم است.
- صورتشان گرد، سفید و رنگپریده است با لپهای برجسته و گوشتی. بخاطر وجود چربی زیاد زیر پوست، چین و چروک کمی دارند.
- موهایشان پرپشت و چرب است با تارهای کلفت.
- چشمانشان درشت است با مژههایی بلند. غالباً پلکهایشان ورم میکند و اشک چشمانشان زیاد است.
- بینیشان بزرگ است و کمی نوک گرد. مستعد آبریزش بینی، خلط پشت گلو، عطسه، آلرژیهای فصلی و سرماخوردگیهای مکرر هستند.
- زبانشان بسیار بزرگ و رنگپریده است، پر از بار سفید.
- ناخنهایشان گرد، صاف، محکم و کلفت است.
- صدایشان بم، آهنگین، آهسته، یکنواخت و ملایم است.
- خوابشان زیاد و عمیق است. صبحها سخت از خواب بیدار میشوند و در طول روز خوابآلودهاند.
- دست و پایشان اصولاً سرد است و دمای بدنشان پایین. از محیطهای سرد فراریاند و عاشق گرما و آفتاب گرم تابستانی.
- زیاد بودن بیش از حد عناصر آب و خاک، گوارششان را سرد و کند میکند و رطوبت بیش از حد، لولهی گوارششان را پر از بلغم میکند.
ویژگیهای روحی افراد کافایی
- افراد کافایی پر هستند از احساس آرامش، صلح و عشق. صبورند و فراخدل. آب در دلشان تکان نمیخورد و نگرانی درونشان راه ندارد.
- اینرسی و کندی درونشان رسوخ کرده است؛ به کندی راه میروند و با آرامش کارهایشان را انجام میدهند.
- در صورت عدم تعادل مستعد افسردگی، بیحالی، تنبلی و سکون میشوند. به اطرافیانشان وابستگی بیش از حد دارند و احساس کندی در ذهن میکنند.
عدم تعادلهای شایع در افراد کافایی
- سنگینی و پری معده
- بیاشتهایی طولانی مدت
- اضافه وزن
- خلط پشت گلو، آبریزش بینی، آلرژی و مشکلات تنفسی
- کندی متابولیسم
- کمکاری تیروئید
- دیابت
- بیماریهای کلیوی
- ورم
- افسردگی و اینرسی
- خوابآلودگی و تنبلی
- کندی ذهن و فراموشی
راهکارهای کلیدی برای به تعادل بازگرداندن دوشای کافا
کیفیت غالب در دوشای کافا سردی و رطوبت است. اگر دوشای کافا بصورت ژنتیکی در پراکروتی فردی غالب باشد، یا اینکه به علت تغذیه و سبک زندگی اشتباه دچار عدم تعادل و ازدیاد کافا شده باشد، میبایست کیفیات سردی و تری را در رژیم غذایی و سبک زندگی خود کاهش دهد و خود را در معرض گرمی و خشکی قرار دهد.
رژیم غذایی
اگر کافا دوشای غالب شماست یا دچار عدم تعادل یا ازدیاد کافا هستید مصرف غذاهایی که سردی و رطوبت بیش از حدی در لولهی گوارشتان ایجاد میکنند را کاهش دهید و آداب مصرفشان را بیاموزید.
در مصرف غذاهای شیرین احتیاط کنید. اکثر غذاهای شیرین بجز عسل، سیب، گلابی و لبو بسیار مرطوب و بلغمی هستند. شکر را بطور کامل از رژیم غذایی خود حذف کنید و از شیرینکنندههای طبیعی سبک استفاده کنید.
در خوردن میوههای آبدار و شیرین مانند انگور، انجیر، خرما و موز زیادهروی نکنید.
آرد سفید بسیار سنگین، سختهضم و چاقکننده است. مصرف محصولات آرد سفید را به حداقل برسانید و در عوض از محصولات آرد سبوسدار، چندغله یا بدون گلوتن استفاده کنید.
برنج را بصورت آبکش به همراه ادویههای متعادل طبخ کنید. همچنین برنج خود را به حالت سبزیپلو حاوی سبزیجات تازه خردشده بپزید.
لبنیات گاو بسیار چرب، سنگین و بلغمی هستند. آنها را از رژیم غذایی خود حذف کنید و از لبنیات سبکتر یا لبنیات وگان استفاده کنید.
از خوردن شیرینیها، کیکها، بستنی و دسرهای حاوی آرد سفید، شکر و لبنیات جداً پرهیز کنید.
در مصرف پروتئینهای حیوانی زیادهروی نکنید و کمگوشتخوار باشید. در یک وعده بیشتر از نصف کف دست پروتئین حیوانی مصرف نکنید.
کافئین را از زندگی خود حذف کنید، دمنوشهای گیاهی را جایگزین آن کرده و زندگی بدون کافئین را تجربه نمایید.
از دو ساعت بعد از هر وعدهی غذایی هر یک ساعت یکبار یک لیوان چای هاضمه بنوشید و با وعدههای ناهار و شام یک لیوان دوغ هاضمه مصرف کنید.
سبزیجات پرفیبر همچون جعفری، ریحان، شاهی، مرزه، هویج، اسفناج و لبو را جزء جداییناپذیر رژیم غذایی خود قرار دهید.
در پخت و پز از ادویههای هاضم و گرم همچون زعفران، زردچوبه، رازیانه، زیره، سیاهدانه، گلپر، زنجبیل تازه، دارچین، آویشن و رزماری فراوان استفاده کنید.
مزههای تند، تلخ و گس را بیشتر در رژیم غذایی خود بگنجانید. شام را همیشه سبک بخورید و هر یک یا دو هفته یکبار یک رژیم پاکسازی سبک بگیرید.
سبک زندگی
خود را در معرض سرما و رطوبت قرار ندهید. در روزهای سرد زمستانی سر، پیشانی، گردن و گوشهایتان را خوب بپوشانید.
بدن شما عاشق ورزش و حرکت است. ورزش را جزئی جداییناپذیر از برنامهی روزمرهتان قرار دهید. روزی حداقل ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بدوید یا ورزشی توأم با حرکت و تعریق زیاد انجام دهید.
کمتر بخوابید و تلاش کنید پیش از طلوع آفتاب روز خود را آغاز کنید. از خوابیدن در طول روز جدا پرهیز کنید.
بدن خود را با روغنهای گرم مانند روغن سیاهدانه، زنجبیل یا خردل ماساژ دهید.
خود را وادار به حرکت کنید و از سکون بیش از حد دوری کنید. سفر کردن و خارج شدن از روتین یکنواخت زندگی برای افراد کافایی بسیار مفید است.
و از همه مهمتر، مراقبه را فراموش نکنید.
پر باشین از سلامتی
